โรคหอบหืด – อาการ, สาเหตุ และวิธีป้องกัน

รู้เท่าทันปัญหาโรคหอบหืด
รู้เท่าทันปัญหาโรคหอบหืด

“โรคหอบหืด” เป็นภาวะเรื้อรังที่ส่งผลต่อทางเดินหายใจ ทำให้หายใจลำบาก โดยโรคหอบหืดเกิดจากตัวกระตุ้นบางอย่าง รวมไปถึงการสัมผัสกับสารก่อภูมิแพ้ สารระคายเคือง ไวรัส การออกกำลังกาย ความเครียดทางอารมณ์ และปัจจัยอื่น ๆ โดยมันจะทำให้ผนังด้านในของทางเดินหายใจ หรือหลอดลมบวม และเกิดการอักเสบ ในระหว่างที่เป็นโรคหอบหืด ทางเดินหายใจจะบวม กล้ามเนื้อรอบ ๆ จะกระชับ และอากาศจะเคลื่อนเข้าและออกจากปอดได้ยาก อาการหอบหืดเป็นภาวะเรื้อรังที่พบบ่อยที่สุดในเด็ก ซึ่งศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค (CDC) เผยว่า เด็กอเมริกัน เด็ก 1 คน จากทุก ๆ 12 คน จะมีอาการหอบหืด (1)

คุณรู้หรือไม่ว่าปกติแล้วโรคหอบหืดมีหลายประเภท และมีปัจจัยหลายประการที่อาจทำให้เกิดโรคหอบหืดหรือมีสาเหตุกระตุ้นที่ทำให้เกิดอาการหอบหืดเฉียบพลันได้ ในบทความนี้เราจะกล่าวถึงประเภทและสาเหตุของโรคหอบหืดกันค่ะ ถ้าพร้อมแล้วก็ไปกันเลยค่ะ

อาการของโรคหอบหืด

อาการของโรคหอบหืด – แน่นหน้าอก

อาการที่พบบ่อยที่สุดของโรคหอบหืด จะเป็นอาการที่เกี่ยวข้องกับการหายใจ หรือเกิดเสียงดังเสียงฮืด ๆ เมื่อหายใจ และอาการของโรคหอบหืดอื่น ๆ ที่พบบ่อยที่สุดคือ (2),(3)

  • การไอ โดยเฉพาะตอนกลางคืน เวลาหัวเราะ หรือระหว่างออกกำลังกาย
  • แน่นหน้าอก
  • หายใจถี่
  • พูดลำบาก
  • วิตกกังวล หรือตื่นตระหนก
  • เกิดความเหนื่อยล้า

ประเภทของโรคหอบหืดที่คุณเป็นสามารถระบุได้ว่ามีอาการใด ไม่ใช่ทุกคนที่เป็นโรคหอบหืดจะมีอาการเฉพาะเหล่านี้ หากคุณคิดว่าอาการที่คุณพบอาจเป็นสัญญาณของอาการ เช่น โรคหอบหืด ให้ไปพบแพทย์ แต่ขอบอกไว้ก่อนว่าข้อบ่งชี้แรกว่าที่ว่าคุณเป็นโรคหอบหืดอาจไม่ใช่โรคหอบหืดที่เกิดขึ้นจริงก็ได้ค่ะ

ประเภทของโรคหอบหืด

โรคหอบหืดมีหลายประเภท ชนิดที่พบบ่อยที่สุดคือ โรคหอบหืดที่ส่งผลต่อหลอดลมในปอด รูปแบบเพิ่มเติมของโรคหอบหืด ได้แก่ โรคหอบหืดในวัยเด็ก และโรคหอบหืดที่เริ่มเป็นผู้ใหญ่ ในผู้ใหญ่ที่เริ่มเป็นโรคหอบหืดอาการจะไม่ปรากฏมาก จนกว่าจะมีอายุอย่างน้อย 20 ปี โรคหอบหืดเฉพาะประเภทอื่น ๆ เราได้อธิบายไว้ด้านล่างดังนี้ค่ะ

1. โรคหอบหืดจากภูมิแพ้ (โรคหอบหืดจากภายนอก)

สารก่อภูมิแพ้ ทำให้เกิดโรคหอบหืดชนิดนี้ สิ่งเหล่านี้อาจรวมถึงการเกิดจากสะเก็ดผิวหนังจากสัตว์อย่างแมว และสุนัข, อาหาร, เชื้อรา, ละอองเรณูจากดอกไม้ รวมไปถึงฝุ่น โรคหอบหืดจากภูมิแพ้มักเกิดขึ้นตามฤดูกาล มักเกิดขึ้นควบคู่ไปกับการแพ้อากาศตามฤดูกาลก่อน (4)

2. โรคหอบหืดที่ไม่ทำให้เกิดอาการแพ้ (โรคหอบหืดภายใน)

สารระคายเคืองในอากาศที่ไม่เกี่ยวข้องกับการแพ้ จะกระตุ้นให้เกิดโรคหอบหืดชนิดนี้ สารระคายเคืองเหล่านี้อาจรวมถึง ควันไฟ, ควันบุหรี่, อากาศเย็น, มลพิษทางอากาศ, โรคไวรัส. น้ำหอมปรับอากาศ, ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดในครัวเรือนและน้ำหอม (5)

3. โรคหอบหืดจากการทำงาน

โรคหอบหืดจากการทำงาน เป็นโรคหอบหืดชนิดหนึ่งที่เกิดจากสิ่งกระตุ้นในที่ทำงาน ซึ่งรวมถึงฝุ่น, สีย้อมผ้า, ก๊าซและไอระเหย, เคมีภัณฑ์อุตสาหกรรม. โปรตีนจากสัตว์, น้ำยางข้น และอื่น ๆ (6) ซึ่งสารระคายเคืองต่างๆ เหล่านี้อยู่ในหลากหลายอุตสาหกรรม รวมไปถึงงานเกษตรกรรม, งานสิ่งทอ, งานไม้ และการผลิตทั่วไป

4. การหดตัวของหลอดลมที่เกิดจากการออกกำลังกาย (EIB)

ในบางครั้งการออกกำลังกายก็อาจทำให้เกิดอาการหอบหืดได้ สิ่งนี้เรียกว่าการหดตัวของหลอดลมที่เกิดจากการออกกำลังกาย (EIB) ซึ่งมักส่งผลกระทบต่อผู้คนภายในไม่กี่นาทีหลังจากเริ่มออกกำลังกายและไม่เกิน 10-15 นาทีหลังจากออกกำลังกายไปแล้ว ก่อนหน้านี้ภาวะนี้เรียกว่า “โรคหอบหืดที่เกิดจากการออกกำลังกาย (EIA)” ซึ่งผู้ที่เป็นโรคหอบหืดมากถึงร้อยละ 90 ต้องประสบกับอาการ EIB ด้วยเช่นกัน แต่ไม่ใช่ทุกคนที่เป็นโรค EIB จะเป็นโรคหอบหืดประเภทอื่น (7)

5. โรคหอบหืดที่เกิดจากแอสไพริน

โรคหอบหืดที่เกิดจากแอสไพริน

โรคหอบหืดที่เกิดจากแอสไพริน (AIA) หรือที่เรียกว่า โรคทางเดินหายใจ ประกอบด้วยโรคหอบหืด 3 กลุ่ม คือ โรคจมูกอักเสบเรื้อรังที่มีติ่งเนื้อในจมูก, การตกตะกอนของโรคหอบหืด และโรคจมูกอักเสบจากการตอบสนองต่อแอสไพรินและยาในกลุ่ม NSAID อื่น ๆ เช่น naproxen (Aleve) หรือ ibuprofen (Advil) โดยอาการอาจเริ่มภายในไม่กี่นาที หรือหลายชั่วโมง (8)

6. โรคหอบหืดตอนกลางคืน

โรคหอบหืดประเภทนี้มักจะมีอาการแย่ลงในเวลากลางคืน โดยผู้ป่วยโรคหอบหืดมากถึง 75% มักตื่นขึ้นมาด้วยอาการหอบหืดอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง โดยประมาณ 40% มีอาการในเวลากลางคืนทุกคืน ทำให้นอนหลับยาก ซึ่งการวิจัยที่ครอบคลุมได้แสดงให้เห็นว่าอาการไอ และหายใจลำบากในตอนกลางคืนนั้น มาพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงของการอักเสบของทางเดินหายใจและตัวแปรทางสรีรวิทยาของ Circadian ในเวลากลางวัน รวมถึงข้อจำกัดของการไหลของอากาศด้วย (9)

7. โรคหอบหืดแบบไอเรื้อรัง (CVA)

อาการไอ เป็นอาการที่พบบ่อยที่สุดที่ผู้ป่วยต้องไปพบแพทย์ โรคหอบหืดที่มีอาการไอ (CVA) เป็นรูปแบบหนึ่งของโรคหอบหืดซึ่งแสดงอาการไอเพียงอย่างเดียว (10) ซึ่งโรคหอบหืดแบบไอเรื้อรัง (CVA) มักจะมีอาการไอแห้ง ๆ เรื้อรัง หากไม่ได้รับการรักษา โรคหอบหืดแบบไอเรื้อรังอาจทำให้เกิดโรคหอบหืดแบบเต็มตัวได้ รวมไปถึงอาจเกิดอาการทั่วไปอื่น ๆ ร่วมด้วย

สาเหตุของโรคหอบหืด

โรคหอบหืดไม่ได้มีสาเหตุ หรือข้อบ่งชี้เพียงอย่างเดียว แต่นักวิจัยเชื่อว่าภาวะการหายใจเกิดจากปัจจัยหลายประการ ปัจจัยเหล่านี้รวมถึง

โรคหอบหืด
  • พันธุศาสตร์ หากพ่อแม่หรือพี่น้องเป็นโรคหอบหืด คุณมีแนวโน้มที่จะเป็นโรคนี้มากขึ้น
  • ประวัติการติดเชื้อไวรัส ผู้ที่มีประวัติติดเชื้อไวรัสรุนแรงในช่วงวัยเด็ก (เช่น RSV) อาจมีแนวโน้มที่จะเป็นโรคนี้มากขึ้น
  • สมมติฐานด้านสุขอนามัย ทฤษฎีนี้อธิบายว่าเมื่อทารกไม่ได้สัมผัสกับแบคทีเรียที่เพียงพอในช่วงเดือนแรกและปีแรกที่เกิด ระบบภูมิคุ้มกันของพวกเขาจะไม่แข็งแรงพอที่จะต่อสู้กับโรคหอบหืดและภาวะภูมิแพ้อื่น ๆ

การป้องกันโรคหอบหืด

เนื่องจากนักวิจัยยังไม่ได้ระบุสาเหตุที่แน่ชัดของโรคหอบหืด จึงเป็นการท้าทายที่จะทราบวิธีป้องกันอาการอักเสบเหล่านี้ อย่างไรก็ตามมีข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการป้องกันโรคหอบหืด กลยุทธ์เหล่านี้รวมถึง

  • หลีกเลี่ยงปัญหาที่อาจทำให้เสี่ยงต่อโรคหอบหืด หลีกเลี่ยงสารเคมี กลิ่น หรือผลิตภัณฑ์ที่ทำให้เกิดปัญหาการหายใจ
  • ลดการสัมผัสกับสารก่อภูมิแพ้ หากคุณพบสารก่อภูมิแพ้ เช่น ฝุ่นหรือเชื้อราที่กระตุ้นให้เกิดโรคหอบหืด ให้หลีกเลี่ยงสิ่งเหล่านี้ให้มากที่สุด และให้คนมาทำความสะอาดโดยใช้เครื่องดูดฝุ่น
  • รับภูมิคุ้มกันเพื่อป้องกันภูมิแพ้ ภูมิคุ้มกันบำบัดภูมิแพ้เป็นการรักษาประเภทหนึ่งที่อาจช่วยเปลี่ยนแปลงระบบภูมิคุ้มกันของคุณ วิธีนี้จะทำให้ร่างกายของคุณอาจไวต่อสิ่งกระตุ้นที่คุณพบน้อยลง
  • กินยาป้องกัน แพทย์ของคุณอาจสั่งยาให้คุณทานเป็นประจำทุกวัน ยานี้อาจใช้เพิ่มเติมจากยาที่คุณใช้ในกรณีฉุกเฉิน

อ้างอิง 

(1) Asthma in children

(2) Asthma (Mayo Clinic)

(3) Asthma (NHS)

(4) Allergic asthma

(5) Nonallergic asthma

(6) Work-related Asthma

(7) Exercise-induced bronchoconstriction

(8) Aspirin-induced asthma: clinical aspects, pathogenesis and management

(9) Nocturnal asthma

(10) Cough and Asthma